صبح زود بیدار شوید تا موفق باشید

صحبت های آقای غانم زاده با سحرخیزی شروع شد. ایشون گفتند که در سیلیکون ولی به ندرت ساعت ۱۰:۳۰ شب فروشگاهی را باز می‌بینید . کارآفرینان سبک زندگی خاص خودشان را دارند و نباید دیرتر از ۱۱ شب بخوابند و صبح هم باید حدود ۵ بیدار باشند. البته در استارتاپ ها با توجه به پیشینه دولوپری (Developer) افراد که عادت به فعالیت در شب تا دیروقت دارند شاید هم خوانی با سبک زندگی کارآفرینی سخت باشد اما هرچیزی با تکرار عادت روتین می‌شود و به قسمتی از زندگی ما را تبدیل می‌شود.

دشمن موفقیت

ما دو تا دشمن بزرگ داریم یکی تلگرام است و دیگری تلویزیون. من، خودم تا چند سال پیش تلوزیون نداشتم. آن زمان برای مدتی مادرم مهمان من بود. و من هم که از صبح تا شب دنبال کارهایم بودم برای همین فکر کردم که حوصله مادرم حتما سر می‌رود و تلوزیون می‌تواند وقت او را پر کند. برای همین بعد مدت‌ها من دستگاه تلوزیون خریدم اما الان گوشه خانه است و من استفاده‌ای از آن ندارم.

تا بزرگ نشده‌اید پایه‌ها را قوی کنید

گراهام یک جمله معروف دارد که می‌گوید:

Do Things that Don’t Scale

استارتاپ ها تا زمانی که رشد نکرده و وارد مرحله Scale نشده‌اند باید سعی کنند بیشتر کار‌ها را دستی انجام دهند مثلا اگر پلتفرم شما می‌تواند با وردپرس هم بالا بیاید نیاز نیست در ابتدا سراغ ساختن پلتفرم اختصاصی خودتان باشید به جای آن این موهبت را جدی بگیرید و بیشتر زمان خود را با مصاحبه حضوری با مشتریان و کسانی که از سیستم شما استفاده می‌کنند بگذرانید. کتاب تست مامان و گفتگو با مردم را حتما مطالعه کنید. مشتری باید فیچر‌های آینده محصولتان را مشخص کند نه شما!

یک دیوانه پیدا کنید

پیدا کردن هم‌بنیانگذار واقعا سخت است چون باید کسی را پیدا کنید که مثل خودتان مشتاق و دیوانه باشد!. خیلی از استارتاپ‌ها لانچ محصولشان را منوط به دریافت سرمایه‌گذار می‌کنند اما سرمایه گذار‌ها محصولی که در حال کار کردن است و مشتری دارد را می‌پسندند. برای سرمایه‌های اولیه می‌توانید به وسیله شتابدهنده‌ها تا ۳۰ میلیون و توسط فرشتگان سرمایه‌گذار تا ۵۰ میلیون تومان سرمایه جذب کنید.

وارد گود شوید

غانم زاده می‌پرسد بازار هدف استارتاپ‌تان کجاست؟ قرار است چه کسانی از سیستم شما استفاده کنند؟ باید همان جا باشید! دور کاری برای استارتاپی که بازار‌ش در جای دیگر است بی‌معناست. Scale یک استارتاپ مثل قیف می‌ماند و موسسین سعی می‌کنند که تعداد ورودی های این قیف را با روش های مارکتینگ زیاد کنند اما مهم‌تر از افزایش ورودی از بین بردن مشکلات و موانع داخلی این قیف است. با صحبت با مشتریان خود آنها را حذف کنید تا با بازگشت مجدد مشتری و معرفی محصول شما به دیگران به صورت خودکار ورودی قیف هم افزایش یابد.

یادتان باشد زمان صرف شده شما در دفتر باید ۱۰ درصد و زمان اختصاص یافته برای صحبت با افراد ۹۰ درصد باشد.

برون سپارس خوب یا بد؟

آقای غانم زاده می‌گوید: به نظر من به هیچ وجه نباید Core اصلی کسب و کار را برون سپاری کرد اما همان قدر که روی این موضوع تاکید دارم می‌گویم که مسائلی که به هسته اصلی کسب و کار مربوط نیست باید برون سپاری شوند. اما یادتان باشد اگر برون‌سپاری شامل تولید قسمت نرم‌افزاری کسب کارتان است حتما در قرارداد شرایط انتقال source و مهاجرت آن به تیم خود را قید کنید.

یک توانایی مهم: سریع اخراج کن!

در کتاب سختی کارهای سخت یک فصل مفصل به این موضوع پرداخته شده و بچه‌های استارتاپی باید یاد بگیرند در موارد مهم و اساسی بتوانند افرادی که برای سیستم مناسب نیستند را اخراج کنند اگر حتی آن فرد یک هم‌بنیانگذار باشد! البته همانطور که گفتم برای مسائل مهم نه پیش‌پا افتاده و لج بازی. همچنین بین بنیانگذاران حتما توافق‌نامه بنیانگذاران -co founder agreement – بنویسید. فرقی نمی‌کند که خواهر و برادر باشید در آن توافق‌نامه میزان سهم، تعهدات، وظایف و زمانی که باید هر فرد صرف کنید را بنویسید.

تاسیس استارتاپ مثل ازدواج می‌ماند!

شریک شدن در استارتاپی مثل ازدواج است شاید هم سخت‌تر. بگذارید رو راست باهاتون باشم شاید یک ازدواج اشتباه را بتوان با طلاق پایان داد اما یک هم‌بنیانگذاری اشتباه را به آسانی نمی‌توان پایان داد چون استارتاپ نقش فرزند را ایفا می‌کند.

نانوایی زندگی من را تغییر داد

غانم زاده در پایان بحث یک خاطره تعریف کرد: در اوایل دهه هفتاد من دبیرستانی بودم و نزدیک خانمان یک نانوایی وجود داشت که در مسیر بازگشت به خانه هر روز آن می‌دیدم. یک روز که به خانه آمدم پدرم ازم پرسید که نانوایی باز بود؟ و من که اصلا حواسم به آن نبود الکی گفتم نه بسته بود! او یک جمله خیلی ساده و مهربانه‌ای به من گفت که دیدگاه من را تغییر داد. او گفت: خوبه آدم چیزهایی را که می‌تونه ببینه نگاه کنه! شاید از نظرتون ساده باشه اما من از آن موقع یادگرفتم که به فرصت‌ها، اتفاقات اطراف و خیلی چیزهای دیگر با دقت بیشتری نگاه کنم.

میکرومقاله ناصر غانم زاده ; خوبه آدم چیزهایی را که می‌تونه ببینه نگاه کنه! در سبکتو منتشر شد.

یک روز آقای ناصر غانم زاده چطور می‌گذرد؟ از کی و کجا شروع می‌شود؟

ناصر غانم زاده : من سبک زندگی خیلی خوبی ندارم و نمی‌توانم الگوی خوبی باشم 🙂 اما صبح‌ها زود از خواب بیدار می‌شوم البته سعی می‌کنم بیشتر بخوابم اما حدود ساعت ۵ مغزم من را بیدار می‌کند اما دو تا ساعت تنظیم می‌کنم یکی برای ۶ و دیگری برای ۷ برای کارهای مختلف. یک وقت هایی هم که ۵ بیدار می‌شوم سعی می‌کنم بخوابم اما دیگر حدود ۶ بیدار هستم.

در همان رختخواب اولین کاری که انجام می‌دهم چک کردن توییتر است البته هیچ وقت این کار را پیشنهاد نمی‌کنم. من ۲ تا اکانت توییتر دارم که یکی برای خودم و دیگری برای VC اپاتان که به زبان انگلیسی است. در اکانتم معروفترین افراد حوزه خودمان را فالو کردم و می‌بینم که چه گفته‌اند چون زمانی که من خواب بودم آنها در سیلیکون ولی بیدار بودند. برای همین به سراغ ویدئو و مقالات آموزشی می‌روم اگر وقت داشته باشم همان زمان می‌خوانم اگر هم نه که پاکت می‌کنم برای بعد

تلگرام برای من چیز جالبی نداره اما در گروه های کارآفرینی عضوم و از گروه و چنل های جوک و طنز دوری می‌کنم و بیشتر برای ارتباط با دیگران برایم کاربرد دارد و چک کردن آن جزء کارهای اول صبحم نیست.

بعد بلند می‌شوم اصلاح می‌کنم هر روز صبح دوش می‌گریم و سراغ صبحانه می‌روم که برای من بسیار مهم است. حتما هر روز شیر می خورم خیلی دوست دارم. بیشتر صبحانه هایم نون و پنیر است، بعد روز کاریم شروع می شود

پس با این اوصاف ساعت کاریتون از کی شروع می‌شود؟

ناصر غانم زاده :من توئیتر چک کردن رو هم بخشی از کارم می دونم، چون برام خیلی مهمه که اطلاعاتم به روز باشه، اما معمولا حداکثر ۸:۳۰ برای کار آماده ام،

من روزهایم دو مدل شروع می شه، روزهایی که جلسه دارم معمولا ۸:۳۰ از خانه خارج می شم اما روزهایی که جلسه نباشد ۹ معمولا دفتر هستم اگر هم داخل خانه کار کنم که می شینم پای لپ تاپم. من خیلی زیاد ایمیل دریافت می کنم به همین خاطر سرعت پاسخگویی به ایمیلم پایین است به خاطر به ایمیل های فوری جواب می دم مقالات مهم را می خوانم. من خیلی ویدئو می بینم، ویدئوهایی که در آپارات می گذارم شاید یک دهم ویدئوهایی باشد که می بینم. جدیدا خیلی جدی به هوش مصنوعی علاقه مند شدم و ویدئو افرادی که حرف های جدی در این زمینه دارند را دنبال می کنم. تا وقتی که فینوا بودم بخش زیادی از روزم را با بچه های فینوا صحبت می کردم و مابقی روز در جلسه هستم. گاهی حتی در یک روز ۵ جلسه می روم.

جلسه‌های شما هم مثل جلسه‌های بخش دولتی پر از حاشیه و غیرمفید است؟ یا سعی می‌کنید بیشترین استفاده را از وقت بکنید؟

ناصر غانم زاده :در حقیقت دو نوع جلسه دارم، یکی با افراد اداری که آره واقعا می توان گفت وقت تلف کردن هستند اما اججباری و من از خودم عصبانی می شوم که چرا در این جلسه حضور دارم. اما نوع دوم با بچه های کارآفرین است که بخش زیادی از چیزهایی که یاد گرفتم به خاطر همین جلسات است و به نظر خودم اگر امروز اینجا هستم به خاطر ارتباطم با کارآفرینان است و خیلی خوشحالم که اینطور است. آنها انرژی زیاد و دید و آرزوهای بلندی دارند. معمولا جلسات را کوتاه و 40دقیقه ای می گذارم. از نرم افزار کلندلی استفاده می کنم و به کسانی که می خواهند با من جلسه داشته باشند می گویم که در آنجا هماهنگ کنند چون مستقیم روی گوگل کلندر تنظیم می شود.خیلی برنامه خوبیه چون من واقعا ممکن است که جلسات یادم بره.

بنابراین بخش بیشتری از روز من صرف یادگیری می شود چه به صورت ویدئویی چه به صورت خواندن مقاله. سعی می کنم روزی یک ساعت کتاب بخوانم، متاسفانه دیگر فرصت نمی کنم کتاب های غیر فنی مثل رمان بخوانم و بیشتر در حوزه استارت آپ و بیزنس مدل و اینهاست. البته شعر می خوانم.

حالا که اهل هنر هستید چه موسیقی، خواننده یا شعری را می‌پسندید؟

ناصر غانم زاده : خیلی پیچیده است. اگر ایرانی گوش بدم معمولا دوست دارم شعرش خوب باشد، برای همین چاووشی را دوست دارم البته آهنگ هایی که شعر مولاناست. در موسیقی ایرانی ۴-۵ نفر هستند که از قدیم دوستشان دارم،شهرام ناظری،محمد نوری که در زمان قدیم من کاست هایش را اورجینال می خریدم و البته هنوز هم آنها را دارم. کلا بابت موسیقی که گوش می دهم پول پرداخت می کنم،مثلا اپل موزیکم را 10$ماهیانه شارژ می کنم و اصلا کپی را دوست ندارم.

چرا اپل موزیک را انتخاب کردید؟ مگر اسپاتیفای چه مشکلی داشت؟

ناصر غانم زاده : نمی دونم،من کلا یکم اپلی هستم :))) راستش با اسپاتیفای شروع نکردم

به نظر خودتان چه عادت هایی مانع پیشرفت شما شده و چه عادت های دیگری به پیشرفتتان شتاب داده است؟

ناصر غانم زاده :بدون تعارف بگم من عادت های بد زیاد دارم، ولی توی این سن که نزدیک چهل سال هستم یاد گرفتم که چیزها را زیاد دست کاری نکنم و درست از آنها استفاده کنم، مثلا الآن یاد گرفتم بیشتر “نه” بگویم، چون من به عناوین مختلفدر مراسم ها خیلی دعوت می شوم ، امسال برای خودم حد تعیین کردم که مثلا ماهی یک ایونت و یک کارگاه بیشتر نباید داشته باشم. و از اول سال تا امروز حداقل به ۱۰-۱۲ مورد “نه” گفته ام.

با اینکه خیلی این کار را دوست دارم اما زمان زیادی از من می گیرد قبلا سعی می کردم دائما در ایونت ها باشم و به دیگران کمک کنم اما بعدا فهمیدم که زمان زیادی را خودم از دست می دهم و از طرفی کمک زیادی در دراز مدت نمی شود. بنابراین الآن گزیده تر انتخاب می کنم. یعنی نگاه می کنم یک رویداد چه ارزشی در من ایجاد می کند و من چه ارزشی می توانم برای آن داشته باشم. در حقیقت این “نه” گفتن را برای افزایش تمرکزم باید انجام دهم چون من هیچ کارگاه رایگانی دایر نمی کنم.

یکی از چیزهایی که باید در خودم تقویت کنم، این است که من معمولا بیشتر از ۴۰ دقیقه نمی توانم روی موضوعی تمرکز کنم. باید یک استراحتی در بینش داشته باشم و دوباره برگردم.

یکی از چیزهایی که امسال واقعا باید تغییرش دهم، بحث ورزش است. چون من در ۱۰ سال گذشته خیلی به بدنم ظلم کردم. یک بحثی در بین بحث های دولوپ منت وجود دارد به نام بدهی تکنیکال، من الان چیزی درست کردم به نام بادی دت یا بدهی بدن. یعنی شما مدام برای بدنت کم می گذاری و بی توجهی می کنی زمانی هم بدن برای شما کم می گذارد به همین خاطر می خواهم ورزش کنم، باشگاه بروم.

قصد قهرمانی ندارم اما می خواهم خیلی جدی آن را ادامه دهم. کاری که در سال گذشته کردم این بود که با اینکه آدم به شدت شکمویی هستم به شدت خوراکم را کنترل کردم و کیفی تر غذا می خورم مثلا در غذاهای من برنج خیلی جدی نیست. در واقع من 2تا کار کردم و برنج و نان را تقریبا حذف کردم البته به جز نان صبحانه، و غذاهای سرخ کردنی به شدت در رژیم غذایی من حذف شده و گریل را جایگزین آن کردم. اگر هم لازم باشد چیزی سرخ شود ۹۰% از روغن زیتون مخصوص سرخ کردن استفاده می کنم و ۱۰% هم از روغن هسته انگور و هیچ نوع روغن دیگری در خانه ما وجود ندارد.

من می دانم که شکمو هستم ولی غذا را حذف نکردم در عوض حجم غذایم را کاهش دادم و کیفیت آن را بالا بردم.

پس به نظر شما بهتر است به جای ترک یک عادت بد آن را آنقدر تغییر دهیم تا در مسیر صحیح قرار بگیرد؟

ناصر غانم زاده : خودم در سن ۴۰ سالگی خیلی به دنبال تغییر عادت نیستم. البته طبیعتا می توان عادت را تغییر داد اما هرچقدر دیرتر باشد،سخت تر خواهد بود.

راستش من از شکمو بودن ناراضی نیستم :)))) ولی می خورم اما کم

کمی سراغ اکوسیستم استارتاپی برویم: فعالین این حوزه به نظر شما چه ویژگی را کم دارند که باید به عادات خود اضافه کنند؟

ناصر غانم زاده :خب افراد خیلی با هم فرق می کنند. من مشکلی که خیلی دیدم، یکی عجول بودن است و دیگری که از قبلی هم مهمتر است، نخواندن است. بچه های ما کم می خوانند و کم می بینند. خیلی کم به دنبال یادگیری هستند به نظر من، ویدئوهای آموزشی که من آن را جزء دسته خواندن می دانم خیلی کم دیده می شود. که این خیلی بد است، من خودم سعی کردم با دیدن ویدئوهای آموزشی بخشی از آن را جبران کنم ولی از کارهایی که امسال می خواهم بیشتر انجام دهم کتاب خواند است.

این حرف که در ابتدا بحث  گفتید بچه‌های استارتاپ عجول هستند، به آن بپردازیم

ناصر غانم زاده :وقتی شما وارد حوزه استارت آپ می شوید در کوتاهترین حالت یک سفر ۵ساله را شروع کرده اید. و در حالت عادی یک سفر ۱۰ ساله است. بخش زیادی از بچه ها لااقل در ابتدای کار فکر می کنند که وقتی استارت آپ راه اندازی کنی ۲ساله به نتیجه می رسی ولی این اتفاق هیچ وقت رخ نمی دهد. البته این نسل دهه ۷۰ این نگاه را دارد، خیلی سریع می خواهند پولدار شوند و به همه جا برسند، نسل ما کمی آرامتر بود،

تا می خواستیم موبایل بخریم ۲۰ سالمان بود. من موبایل اولم را ۵سال بعد عوض کردم آن هم به این دلیل که گم شد. :))))) الان هم همینطور هستم. موبایل امروزم را بیش از یکسال است که دارم البته قبلتر خریده بودم اما مشکلی برایش به وجود آمد و خوشبختانه جایی بودم که گارانتی واقعی داشت و یک گوشی جدید به من دادند. با این که تکنولوژی زود تغییر می کند اما من به سرعت آن خودم را تغییر نمی دهم. مثلا یک کفش دارم برای سال ۸۴ که چون هنوز سالم است نگهش داشتم. البته سریع بودن با عجول بودن فرق دارد، من معتقدم که باید سریع و چابک بود و ممکن است در راه رسیدن به موفقیت کمک کند اما معنایش این نیست که سریعتر و زودتر به هدف می رسید. چون ذاتا مسیر طولانی است و باز هم تاکید می کنم نخواندن.

اینجور که پیداست خیلی اهل مطالعه هستید کتاب های پیشنهادی شما چیست؟

ناصر غانم زاده :اول اینکه خیلی کتاب باید بخوانید و در استیج های مختلف کتاب های مختلف بخوانید.اگر در مرحله ایده هستید البته منظورم ایده خام نیست منظور چند ماه اول شروع است حتما کتاب رانینگ لین (running lean) نسخه انگلیسی آن و کتاب تست مامان را حتما بخوانند. چون مشکلی که من می بینم این است که استارت آپ ها اعتبار سنجی نمی کنند و بعدا به مشکل بر می خورند.

اگر کمی جلوتر هستند، مثلا یک سال بعد از راه اندازی، که از شتابدهنده خارج شدند و سرمایه اولیه را هم گرفتند، توصیه می کنم کتاب سختی کارهای سخت (the hard thing about hard thing) را حتما بخوانند. این کتاب ها جزء بایدهاست. کتاب زیاد است برای مطالعه و خیلی کتاب باید خوانده شود.

یک کتاب در مورد سبک زندگی است که خیلی قطور است اما من خیلی دوست دارم به نام tools of titans است که حاصل مصاحبه و پادکست های تیم فریز (Tim frriss) است با افراد  و برای هر کسی چند صفحه اختصاص داده و توضیح داده است که سبک زندگی شان چه طور است.

راستی یادم رفت در سبک زندگی روزانه ام به این اشاره کنم که من معمولا یک ساعت در روزم را به خصوص زمانی که در راه هستم چون معمولا رانندگی نمی کنم و از اسنپ و تپ سی استفاده می کنم. حتما در حال گوش دادن چیزی به خصوص پادکست انگلیسی هستم.

الان یک سوال پیش می‌آید! اهمیت زبان انگلیسی برای استارتاپ‌ها چقدر است؟ این تکیه بر منابع انگلیسی به خاطر کمبود منابع فارسی است یا علاقه شخصی افراد در این اکوسیستم کارآفرینی؟

ناصر غانم زاده :حالا من زبانم خیلی خوب نیست. دهه های ۶۰ و ۷۰ بهتر از من هستند اما همیشه سعی می کنم حتی لنگان لنگان هم شده گوش بدم و یاد بگیرم. حالا که دارم گوشم رو با خودم این طرف و آن طرف می برم با پادکست پرش کنم اما اگر حوصله نداشته باشم همان موسیقی هایی که اشاره کردم گوش می کنم. ولی زبان مهم است در کارآفرینی، البته منابع در حال بهبود هستند ولی طبیعتا پادکست بهتر و سریعتر است. و پادکست را کسی ترجمه نمی کند.

نظرتان درباره باشگاه کارآفرینی تیوان چیست و به نظرتون جای چه چیز در این فضا خالی است؟

ناصر غانم زاده :خب من واقعا فضاهای کامیونیتی محور به خصوص در فضای استارت آپ را دوست دارم. خوشبختانه اینجا هم فضای بزرگی دارد هم رنگ ها و امکانات خوبی. اما طبیعتا آدم های بیشتری باید انجا باشند من امیدوارم شما بیشتر در این مرد بنویسید تا آدم های بیشتری با اینجا آشنا شوند و از اینجا استفاده کنند. چون همانطور که خودتان می دانید هزینه های دفتر گرفتن چقدر بالاست و مهمتر حضور در مکان های اجتماعی است که کمک زیادی به همه افراد می کند. من فکر می کنم اینجا آدم خیلی کم دارد

و سوال آخر: به نظر شما برای پیشرفت و موفقیت در کارآفرینی و استارتاپ ها به چه عادت یا توانایی نیاز است؟

ناصر غانم زاده :آدم ها با هم متفاوت هستند و کاملا بستگی به مسیری که می خواهید طی کنید دارد. در واقع مسیری که می خواهید طی کنید، وسیله اش را مشخص می کند. مثلا در یک مسیر ممکن است یک خودرو بنز نتواند به شما کمک کند و باید پیاده مسیر را طی کنید. واقعیت این است که یک مهارت نیست. من به نظرم به خصوص برای افرادی که سن پایین تری دارند روی عادت هایشان کار کنند یعنی یاد بگیرند هر چند وقت یکبار یک عادت خوب به خدشان اضافه کنند و در مقابل یک عادت بد از خودشان کم کنند من به نظرم تمرکز و پشت کار خیلی مهم است. زبان حتما یاد بگیرند و آن را تقویت کنند. حتما بخوانند و مهارت خواندنشان را بالا ببرند. مهارت های دیگری هم است مثل صحبت کردن و مذاکره که به خصوص در استارت آپ ها خیلی مهم است.

میکرومقاله مصاحبه با ناصر غانم زاده ؛ همه موفقیت ها از خواندن شروع می‌شود! در سبکتو منتشر شد.