احتمالا شما هم شنیده‌اید که بسیاری از متخصصان معتقدند ریشه برخی از بیماری‌های امروز، استرس زیاد است. البته که زندگی بدون استرس نیست اما زمانی که به دنبال روش‌هایی برای غلبه‌بر احساس استرس می‌گردید معمولا با چیزهایی مواجه می‌شوید که خیلی کلی هستند، مثلا تغذیه سالم داشته باشید و شما با خودتان فکر می‌کنید که چه کسی وقت برای تهیه غذاهای سالم را دارد، چون معمولا با فست‌فود و غذاهای فوری روزتان را می‌گذرانید. یا اینکه معمولا مطالب زیادی پیشنهاد می‌دهند که وقت کمتری را به کار و زمان بیشتری را صرف سفر و بودن در طبیعت کنید. اتفاقی که همه ما دوست داریم رخ دهد اما گاهی آخر هفته‌ها هم مجبوریم کار کنیم.

حالا با این شرایط چه باید کرد؟ اجازه دهیم احساس استرس ما را از پای درآورد؟ نکته این است که یکی از دلایلی که ما به احساس استرس دچار هستیم، این است که از اساس به اشتباه با آن برخورد کرده‌ایم. کریس جانسون روان درمانگر می‌گوید: احساس استرس یک ابزار مفید برای بدن است. در واقع استرس باعث می‌شود تا هورمون‌های آدرنالین، کورتیزول و نوراپی‌نفرین برانگیخته و ترشح شوند، در نتیجه بدن موج بزرگی از انرژی دریافت می‌کند که باعث افزایش واکنش ما در برابر خطرات و تهدیدها می‌شود.

حالا این سوال پیش می‌آید که اگر استرس مفید است، آیا ما دچار مشکل هستیم؟ جانسون توضیح می‌دهد: ممکن است ما مدل‌های مختلفی از استرس تجربه کنیم بدون آنکه واقعا در موقعیت مناسب هر کدام باشیم. مثلا یک آخر هفته که در خانه و در حال استراحت هستیم، دائم به پروژه‌ای که باید تا پایان ماه تحویل دهیم یا حجم زیاد کارهای ماه بعد فکر کنیم. استرس‌های تحمیلی باعث می‌شوند که بدن نتواند هورمون شادی یا سروتین را همزمان با هورمون استرس بسازند. در واقع در تکامل، انسان در موقعیت‌های خطیر مرگ و زندگی، نیازی به احساس آرامش نداشته است.

جانسون می‌گوید: این چرخه باطلی است که من در تمام بیمارانم دیده‌ام، کارمندان پر استرسی که در تمام طول روز با فکر کردن به موقعیت‌های پراسترس به سختی یک نفس راحت می‌کشند، اما در عین حال برای پیدا کردن آرامش دائم به ابزارهای الکترونیکی خودشان چسبیده‌اند. هرچند که هیچ کمکی به آنها نمی‌کند. 

برای اینکه شخصا درک کنم که در مواقعی که دچار احساس استرس هستیم چه چیزی واقعا به ما کمک می‌کند، تصمیم گرفتم ۵ روش از مجبوب‌ترین و مشهورترین روش‌ها را به مدت یک ماه امتحان کنم. حالا می‌خواهم نتایجی که واقعا برای من کاربرد داشتند را با شما در میان بگذارم.

سوفرولوژی

این روش به آرامش یا ریلکسیشن فعال هم معروف است. در سوفرولوژی چشم‌هایتان را می‌بندید، با یک دم عمیق، تمام عضلاتتان را منقبض کنید و بعد با یک بازدم عمیق تمام عضلات را شل و رها کنید. جانسون می‌گوید: سوفرولوژی باعث ترشح هورمون سروتونین شده و تنفس عمیق جریان اکسیژن در خون را بیشتر می‌کند و در نتیجه آرامش در بدن بیشتر می‌شود. یک متخصص سوفرولوژی می‌گوید: این تمرین را می‌توانید از ۱۰تا ۳۰دقیقه در هر روز انجام دهید تا احساس آرامش به شمادست دهد. البته من این روش را صبح‌ها و ۱۰دقیقه انجام می‌دهم چند لحظه آرام شدم اما باز به قبل برگشتم و تمرکز برایم سخت بود ولی بعد از سه هفته ناگهان همه چیز تغییر کرد. من می‌توانستم روی هر بخش از بدنم تمرکز داشته باشم و در هر لحظه‌ای که می‌خواستم جسمم را ریلکس می‌کردم. من یک آدم دیگر شده بودم.

موسیقی

موسیقی یک نابودگر واقعی برای احساس استرس است. به خصوص آواز خواندن می‌تواند تا حد زیادی احساس خشنودی و آرامش ایجاد کند. برای امتحان این مورد، یکبار که به شدت توبیخ شده بودم دیروقت شب از خانه بیرون زدم و عاشقانه‌ترین آهنگی که به ذهنم می‌رسید را با صدای بلند شروع به خواندن کردم. شاید کسانی که ر اطرافم بودند احساس خوبی نداشتند اما من به شدت احساس ریکس بودن و آرامش می‌کردم.

دکتر روانشناس، مارک وینوود می‌گوید: گوش دادن به موسیقی و آواز خواندن میزان هورمون‌های استرس را در خون کاهش می‌دهد و همچنین باعث فعال شدن انتقال دهنده‌های عصبی مثبت مغز می‌شود، در نتیجه آن تصاویر مثبتی در ذهن ایجاد و احساس آرامش جایگزین احساس استرس می‌شود.

دوش آب سرد

پروفسور استیو پیترز در کتاب پارادوکس شامپانزه می‌نویسد که وقتی ما از خواب بیدار می‌شویم، بخش قدیمی‌تر و غریزی مغزمان زودتر هوشیار شده و خطر را جستوجو می‌کند. مثلا به محض بیدار شدن احساس سرما یا گرمای بیش از حد می‌کنیم یا احساس استرس داریم بدون آنکه دلیلش را بدانیم. پروفسور استیو توضیح می‌دهد که بخش دوم یعنی بخش تفسیرگر مغز در مرحله بعد هوشیار شده و تلاش می‌کند مفاهیم این تحریکات را به هم وصل کرده و دلایلی برای آنها ارائه دهد. دوش آب سرد یک روش برای سریعتر هوشیار کردن این بخش است. 

این ایده را ویم هوف یک ورزشکار هلندی که به طور مرتب در آب یخ شنا می‌کرد به شهرت رساند.هوف می‌گفت که سرما باعث می‌شود جریان خون بهتر حرکت کند و هوشیاری را بهبود بخشد و با تمرکز ذهن روی واقعیت‌ها، احساس استرس کاهش می‌یابد. من ۳۰ ثانیه یخ زدن را امتحان کردم. اصلا خوشایند نبود اما بعد از آن بیشتر از هر زمان دیگری هوشیار بودم. البته من در اثر مداومت به این کار، ذهنم به شوک شدن عادت کرد و اگر صبح‌ها دوش آب سرد می گرفتم تا زمانی که سر کار می‌رسیدم دیگر اثر چندانی روی استرسم نداشت.

در میکرومقاله بعدی و قسمت دوم، به ادامه روش‌هایی که احساس استرس را از شما دور می‌کنند می‌پردازیم.

میکرومقاله احساس استرس می‌کنید؟ با چند راهکار ساده آن را از بین ببرید – قسمت اول در سبکتو منتشر شد.

با این مطلب از سبکتو همراه شوید تا یاد بگیرید چگونه می‌توانید به کمک یوگا، سبک زندگی و نگرش خود را تغییر دهید:

آرامش بیشتری خواهید داشت

اکثر ما، هنگام شنیدن کلمه “یوگا” بلافاصله به یاد اصطلاحاتی مثل “آرامش” و “مراقبه” میفتیم. و بله، درست است. به طور کلی یوگا در بهبود وضعیت روحی و روانی ما تاثیر اساسی دارد. اما این تصور که یوگا فقط شامل “مراقبه” و “تمرکز” است، اشتباه است. در واقع یوگا شامل ابعاد فراوانی است که “مراقبه” بخشی از آن است.  موضوعی که اهمیت دارد این است که حتی هنگام انجام حرکات فیزیکی دشوار یوگا یا همان “آسانا”ها، داشتن تمرکز فکر و توجه به درون نیز لازم است.

وقتی شما برای اولین بار حرکتی دشوار را انجام می‌دهید، فشار زیادی را در  قسمت‌های مختلف بدنتان حس خواهید کرد. حتی به احتمال زیاد نمی‌توانید آن حرکت را به طور کامل انجام دهید. ولی با تکرار، یاد می‌گیرید هنگام انجام حرکت نفس عمیق بکشید، آرامش خود را حفظ کنید، و به جای تمرکز بر سختی و فشار حرکت، بر تاثیر مثبت آن بر بدنتان فکر کنید.

به همین ترتیب با تداوم یوگا اصل تنفس عمیق و تمرکز بر اثر مثبت، در تمام ابعاد زندگی‌تان گسترده خواهد شد و به کمک آن آرامش بیشتری حس خواهید کرد. علاوه‌بر اینکه در یوگا به کمک تنفس اصولی و صحیح و روش‌های مراقبه، آرامش دست نیافتنی را بالاخره با تمام وجود احساس می‌کنید.

ارزش پیشرفت‌های کوچک را بیشتر درک خواهید کرد

یوگا ورزش تمرین و تداوم است. امکان ندارد از روز اول بدنتان آمادگی کامل داشته باشد. اما به مرور منعطف‌تر می‌شود، تعادل بیشتری خواهید داشت و حتی قدرت بدنی شما افزایش می‌یابد. ممکن است بعضی از حرکات را هر روز تکرار کنید. شاید چند هفته اول هیچ پیشرفتی احساس نکنید، اما به مرور زمان از افزایش انعطاف پذیریتان شگفت زده خواهید شد. بعد به نقطه‌ای می‌رسید که خود را با اولین باری که آن حرکت را امتحان کرده بودید، مقایسه می‌کنید و خواهید دید که تصورش را هم نمی‌کردید بتوانید تا این اندازه تغییر کنید.

بعضی روزها ممکن است پسرفت کمی حس کنید، ولی شما با تداوم یوگا به درجه‌ای رسیده‌اید که این پسرفت‌های کوچک را شکست تلقی نمی‌کنید. دوباره ادامه خواهید داد و روزی را خواهید دید که آن حرکت بخصوص را به کامل‌ترین و دقیق‌ترین شکل ممکن انجام می‌دهید. این تجربه پیشرفت تدریجی با یوگا تاثیر عمیقی بر سایر تلاش‌های فردی شما خواهد گذاشت. از این به بعد هر کار جدیدی که شروع کنید، با این اطمینان به اینکه با تداوم کافی به درجه‌ی بالای آن فعالیت خواهید رسید، به مسیر خود ادامه می‌دهید. چرا که توانسته‌اید فرم و قدرت بدنی خود را که سال‌ها به ثبات و بی‌تحرکی عادت کرده، تغییر دهید؛ چرا فراتر از این را نتوانید؟

از عجله کردن برای رسیدن به موقعیتی خاص پرهیز خواهید کرد

تا اینجا از آرامش، تداوم و پیشرفت تدریجی گفتیم. طبیعی است که اگر شما این روند را به کمک یوگا ادامه دهید، روز به روز تاثیرات بیشتری خواهید دید. یکی دیگر از این تاثیرات “عجله نکردن” است. در بخش قبل از روند پیشرفت در حرکات دشوار یوگا گفتیم. طبیعی است که این پیشرفت سریع اتفاق نیفتد، ولی نکته‌ای که در آموزه‌های یوگا بر آن تاکید می‌شود، “بیش از اندازه فشار وارد نکردن بر بدن” است. به تعبیر مربیان یوگا، باید “بدن خود را دوست داشته باشید و با حوصله پیش روید”. باید صبر پیشه کنید و هر روز فقط تا آستانه تحمل خود حرکت را انجام دهید. و هر روز خواهید دید که این “آستانه تحمل” کمی گسترده‌تر می‌شود. رمز این پیشرفت، “عجله نکردن” است.

به عبارتی شما به کمک یوگا یاد می‌گیرید که به بدن خود اعتماد کنید، باور کنید به موقع‌‌اش آمادگی کافی برای انجام تمام و کمال آن حرکت را پیدا خواهید کرد، شما کافیست با صبر و حوصله و به طور مستمر به تمرین بپردازید تا به درجه‌ای برسید که بدنتان آمادگی کافی را کسب کرده باشد. مثل تمام درس‌های قبلی که از یوگا فرا گرفتید، این نکته نیز بر تمام زندگی شما تاثیر می‌گذارد. شما در زندگی روزمره خود نیز وقتی مشغول فراگیری مهارتی می‌شوید یا به دنبال هدفی حرکت می‌کنید، به یاد می‌آورید که اگر در حال حاضر با موانعی روبرو هستید یا با سرعت خوبی پیش نمی‌روید، بدین معنی‌ست که خودتان یا عوامل بیرونی هنوز به آن درجه از آمادگی نرسیده‌اید و باید با صبر کردن و عجله نکردن به مسیر خود ادامه دهید تا به پاداش نهایی برسید.

میکرومقاله ۳ تاثیر یوگا بر ابعاد مختلف زندگی شما در سبکتو منتشر شد.